تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور دستگاه‌هایی هستند که خواص روغن را طبق استاندارد ASTM و استاندارد ملی اندازه‌گیری می‌کنند. از جمله این دستگاه‌ها می‌توان به ویسکومتر، دستگاه نقطه ریزش و نقطه اشتعال، دستگاه تست پایداری برشی، خوردگی نوار مسی و آزمون خوردگی روغن موتور دیزلی HTCBT/CBT اشاره کرد. این که کدام یک از این دستگاه‌ها را نیاز دارید، به نوع روغن (بنزینی یا دیزلی)، سطح کیفی API محصول و هدف آزمایشگاه (کنترل کیفیت بچ، تحقیق و توسعه یا ارائه خدمات آزمون) بستگی دارد.
برای انتخاب تجهیزات متناسب با نوع روغن، سطح کیفی API و هدف آزمایشگاه خود، با کارشناسان نیک ابزار آزما مشورت کنید.
تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور چیست و چه آزمون‌هایی را پوشش می‌دهد؟
پیش از ورود به لیست دستگاه‌ها، باید یک تفاوت مهم را مشخص کنیم. کنترل کیفیت روغن نو در کارخانه بلندینگ و تولید، با پایش روغن کارکرده (Oil Condition Monitoring) در ناوگان خودرو یا نیروگاه فرق دارد. تجهیزات این دو حوزه تا حدی متفاوت است و تمرکز این مقاله روی آزمایشگاه کنترل کیفیت روغن موتور نو است. همچنین باید بین کنترل کیفیت حین تولید (IPQC) و آزمون‌های نهایی پیش از آزادسازی بچ (Batch Release) هم تمایز قائل شد. هر دو برای یک کارخانه روغن موتور لازم است، اما فهرست آزمون‌ها و تجهیزات هرکدام می‌تواند کمی متفاوت باشد.
آزمون‌های آزمایشگاه روغن موتور در سه دسته قرار می‌گیرند:
| دسته آزمون | نمونه آزمون‌ها |
|---|---|
| فیزیکی | ویسکوزیته، چگالی، نقطه ریزش، نقطه اشتعال |
| شیمیایی | عدد بازی کل (TBN)، عناصر فلزی، آب، خاکستر سولفاته |
| عملکردی/شبیه‌سازی | خوردگی، پایداری برشی، فراریت، کف |
اگر با مفهوم گرانروی و واحدهای آن آشنایی ندارید، ابتدا مقاله ویسکوزیته چیست را بخوانید.
لیست نهایی تجهیزاتی که برای آزمایشگاه خود نیاز دارید، به سطح کیفی API روغن تولیدی (مثلا SP یا SN برای روغن بنزینی و CI-4 یا CK-4 برای روغن دیزلی) و همچنین استاندارد ملی مربوط به محصول بستگی دارد.
لیست تجهیزات آزمایشگاه کنترل کیفیت روغن موتور
برای کنترل کیفیت کامل روغن موتور، به ترکیبی از دستگاه‌های زیر نیاز دارید:
- دستگاه تست خوردگی روغن موتور دیزلی (CBT/HTCBT)
- دستگاه تست پایداری برشی (SSI)
- دستگاه نقطه ریزش و نقطه ابری
- دستگاه نقطه اشتعال بسته پنسکی مارتنز
- دستگاه نقطه اشتعال باز کلیولند
- دستگاه تست خوردگی نوار مسی
- حمام دانسیته
- دستگاه کربن باقیمانده رامزبوتوم
سایر تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور در ادامه آمده است:
- ویسکومتر کینماتیک و حمام ویسکوزیته
- دستگاه‌های CCS و MRV (ویسکوزیته دمای پایین)
- دستگاه HTHS (ویسکوزیته دما و برش بالا)
- دستگاه فراریت نوآک
- تیتراتور TAN/TBN
- دستگاه کارل فیشر (تعیین آب)
- کوره خاکستر سولفاته
- دستگاه تست کف
- دستگاه‌های FTIR و ICP
- رنگ‌سنج و شمارنده ذرات
- تجهیزات عمومی آزمایشگاه (ترازو، آون، کوره، هود و ظروف شیشه‌ای)
دستگاه تست خوردگی روغن موتور دیزلی CBT و HTCBT (ASTM D5968 و ASTM D6594)
این آزمون تمایل روغن موتور دیزلی به ایجاد خوردگی در فلزات غیرآهنی، یعنی مس، سرب، قلع و برنز فسفردار را در قطعات آلیاژی موتور مانند یاتاقان‌ها شبیه‌سازی می‌کند. تفاوت اصلی بین دو نسخه این آزمون در دمای اجرا است:
| آزمون | استاندارد | دمای اجرا |
|---|---|---|
| CBT | ASTM D5968 | ۱۲۱ درجه سانتی‌گراد |
| HTCBT | ASTM D6594 | ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد |
خروجی‌های اصلی این آزمون دو مورد است:
- تغییر غلظت مس، سرب و قلع در روغن تحت تنش (که با دستگاه ICP و مطابق ASTM D5185 اندازه‌گیری می‌شود)
- درجه تیرگی کوپن مسی پس از آزمون (طبق مقیاس ASTM D130)
به همین دلیل این دستگاه معمولا کنار دستگاه ICP معنا پیدا می‌کند. آزمون HTCBT (ASTM D6594) جزو آزمون‌های الزامی مشخصات سطوح کیفی بالاتر روغن دیزلی سنگین API، مانند CI-4 و CK-4، است. برای جزئیات دقیق هر سطح، به سند رسمی API 1509 مراجعه کنید.
نیک ابزار آزما دستگاه تست خوردگی روغن موتور دیزلی را مطابق ASTM D5968 و ASTM D6594 طراحی کرده است. مشخصات این دستگاه به صورت زیر است:
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| بلوک حرارتی | آلومینیومی، برای دمای ۱۲۱ و ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد |
| ظرفیت | اجرای چهار نمونه هم‌زمان |
| کنترل دما | میکروپروسسوری با نمایشگر دیجیتال، پایداری دمایی ±۰٫۱ درجه |
| فلومتر هوا | تا ۱۵۰ میلی‌لیتر بر دقیقه |
| توان و برق | ۱۵۰۰ وات، ۲۲۰ ولت |
نکات عملی که از تجربه اجرای این آزمون میتوانیم به شما انتقال دهیم را لیست کرده ایم.
- آماده سازی و پولیش کوپن‌های فلزی و ثبت دقیق وزن اولیه، بیشترین تأثیر را روی تکرارپذیری نتیجه دارد. کوپن را هرگز با دست برهنه لمس نکنید.
- هوای ورودی باید خشک باشد و دبی آن ثابت بماند. نوسان دبی هوا از مهم‌ترین دلایل اختلاف نتیجه بین دو آزمایشگاه است.
- پیش از هر سری آزمون، دمای هر چاهک بلوک حرارتی را با دماسنج کالیبره شده بررسی کنید.
- همیشه یک روغن مرجع (Reference Oil) در کنار نمونه‌ها اجرا کنید تا مشخص شود خطای احتمالی از دستگاه است یا از فرمولاسیون روغن ناشی می‌شود.
اگر روغن موتور دیزلی تولید می‌کنید، برای هر تغییر در بسته افزودنی منتظر جواب آزمایشگاه بیرونی نمانید. این دستگاه آزمون‌های CBT و HTCBT را با ۴ نمونه هم‌زمان و پایداری دمایی ۰٫۱± درجه در آزمایشگاه شما ممکن می‌کند. برای دریافت کاتالوگ و مشاوره با کارشناسان ما تماس بگیرید.
دستگاه تست پایداری برشی روغن موتور (SSI)
روغن‌های چندگرید، مانند 10W-40، حاوی پلیمر بهبوددهنده شاخص گرانروی روغن (VII) هستند که در موتور تحت تنش برشی قرار می‌گیرد و به مرور می‌شکند. نتیجه این شکست، افت ویسکوزیته روغن است. دستگاه تست پایداری برشی به‌صورت دقیق همین افت را می‌سنجد.
در این آزمون، روغن به تعداد سیکل مشخصی از انژکتور دیزل (نازل Bosch) عبور داده می‌شود و ویسکوزیته کینماتیک روغن در دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد، پیش و پس از آزمون، با یکدیگر مقایسه می‌شود. استاندارد ASTM D6278 این آزمون را با ۳۰ سیکل و استاندارد ASTM D7109 با ۳۰ و ۹۰ سیکل تعریف می‌کند و نتیجه را به‌صورت درصد افت ویسکوزیته در ۱۰۰ درجه گزارش می‌دهد. به همین دلیل، آزمایشگاهی که می‌خواهد این آزمون را اجرا کند، حتما باید به یک ویسکومتر کینماتیک هم مجهز باشد. کاربرد اصلی این آزمون در انتخاب پلیمر VII، کنترل کیفیت بچ و اطمینان از این است که روغن پس از برش هنوز در محدوده گرید SAE خود باقی می‌ماند (اصطلاحا Stay-in-grade به کار میرود).
دستگاه تست پایداری برشی نیک ابزار آزما مطابق ASTM D6278 و ASTM D7109 ساخته شده است.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| پمپ انژکتور | BOSCH PE 2A 90D 300/3S 2266 |
| نازل | BOSCH DN 8 S2 |
| نگهدارنده نازل | BOSCH KD 43 SA 53/15 |
| دور پمپ | ۹۲۵ ± ۲۵ دور بر دقیقه |
| فشار | ۱۳ تا ۱۸ مگاپاسکال |
| دبی | ۱۷۰ ± ۵ میلی‌لیتر بر دقیقه |
| چیلر | کنترل دما از ۱۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد (دقت ±۰٫۱) |
| ثبت آزمون | شمارنده سیکل با ثبت زمان آزمون و آلارم |
خوب است به نکات زیر هم توجه داشته باشید:
- پیش از هر سری آزمون، دستگاه را با روغن مرجع کالیبراسیون کنترل کنید. افت ویسکوزیته روغن مرجع باید در محدوده‌ای باشد که استاندارد تعیین کرده است.
- دمای نمونه باید در طول آزمون پایدار بماند. به همین دلیل چیلر جزء جدایی‌ناپذیر دستگاه است.
- نتیجه آزمون SSI بدون یک ویسکومتر کینماتیک دقیق، ارزش چندانی ندارد. کیفیت حمام ویسکوزیته خود را جدی بگیرید.
دستگاه تعیین نقطه ریزش و نقطه ابری روغن (ASTM D97 و ASTM D2500)
نقطه ریزش (Pour Point) پایین‌ترین دمایی است که در شرایط آزمون هنوز حرکت روغن مشاهده می‌شود. مطابق ASTM D97، عدد گزارش‌شده ۳ درجه بالاتر از دمایی است که نمونه دیگر حرکت نمی‌کند. این پارامتر برای استارت سرد موتور و همچنین سنجش اثر افزودنی کاهنده نقطه ریزش (PPD) اهمیت زیادی دارد. نکته‌ای که کمتر جایی به آن اشاره می‌شود این است که نقطه ابری (Cloud Point) فقط برای نمونه‌های شفاف قابل اجرا است. از آنجا که روغن موتور فرموله شده معمولا تیره است، نقطه ابری بیشتر در روغن پایه و سوخت کاربرد دارد، نه در روغن موتور نهایی.
باید توجه داشت که نقطه ریزش با آزمون‌های ویسکوزیته دمای پایین مانند CCS و MRV که گرید زمستانی SAE را تعیین می‌کنند، رابطه دارد اما جایگزین آن‌ها نیست، زیرا این دو مجموعه آزمون، پارامترهای متفاوتی را می‌سنجند.
دستگاه تعیین نقطه ریزش و نقطه ابری نیک ابزار آزما مطابق ASTM D97 و ASTM D2500 طراحی شده است. مشخصات آن:
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| تعداد مخزن | چهار مخزن در دماهای ۰، منفی ۱۸، منفی ۳۳ و منفی ۵۱ درجه سانتی‌گراد |
| ظرفیت هر مخزن | سه تست هم‌زمان (در مجموع ۱۲ تست هم‌زمان) |
| جار تست | محفظه استیل ضدزنگ، مطابق استاندارد |
- سابقه حرارتی نمونه روی عدد نقطه ریزش اثر می‌گذارد، به همین دلیل هرگز مرحله پیش‌گرم کردن نمونه طبق استاندارد را حذف نکنید.
- جابه‌جایی جار بین مخزن‌ها باید در دمای نمونه‌ای انجام شود که استاندارد تعیین کرده است. همچنین کل عملیات خارج کردن جار، بررسی حرکت نمونه و برگرداندن آن نباید بیش از ۳ ثانیه طول بکشد؛ در غیر این صورت دمای نمونه تغییر می‌کند و نتیجه قابل تکرار نخواهد بود.
- در فصل گرم، تهویه پشت دستگاه را باز بگذارید تا کمپرسور بتواند به دمای منفی ۵۱ درجه برسد.
برای سنجش هم‌زمان افت ویسکوزیته روغن‌های چندگرید و نقطه ریزش آن‌ها، مشخصات دستگاه تست پایداری برشی و دستگاه نقطه ریزش نیک ابزار آزما را ببینید.
دستگاه نقطه اشتعال بسته پنسکی مارتنز (ASTM D93)
یک نکته تخصصی که در بسیاری از منابع به درستی توضیح داده نشده این است که نقطه اشتعال روغن موتور نو معمولا با روش کاپ باز کلیولند (ASTM D92) گزارش می‌شود. روش کاپ بسته پنسکی مارتنز (ASTM D93) کاربرد ویژه‌ای در روغن کارکرده و تشخیص رقیق‌شدن روغن با سوخت (Fuel Dilution) دارد، چون بخارات سوخت در کاپ بسته از ظرف خارج نمی‌شوند و حساسیت آزمون به مقدار کم سوخت بیشتر است. افت ناگهانی نقطه اشتعال در روغن کارکرده، معمولا نشانه‌ای از ورود سوخت به کارتر موتور است.
| معیار | کاپ باز کلیولند (ASTM D92) | کاپ بسته پنسکی مارتنز (ASTM D93) |
|---|---|---|
| کاربرد رایج در روغن موتور | گزارش نقطه اشتعال روغن نو در مشخصات محصول | روغن کارکرده و تشخیص رقیق‌شدن با سوخت |
| حساسیت به بخارات سبک سوخت | کمتر؛ بخارات از ظرف خارج می‌شوند | بیشتر؛ بخارات در کاپ بسته می‌مانند |
| نتیجه گزارش‌شده | نقطه اشتعال و نقطه احتراق (Fire Point) | نقطه اشتعال |
برای مقایسه کامل این دو روش، مقاله تفاوت نقطه اشتعال باز و نقطه اشتعال بسته را بخوانید. البته روش A استاندارد D93 روغن‌های روانکار نو را هم پوشش می‌دهد؛ بنابراین انتخاب روش نهایی را باید بر اساس مشخصات محصول یا استاندارد ملی مربوط انجام داد.
در استاندارد D93، روش B به طور خاص برای روغن روانکار کار کرده و نمونه‌های دارای ذرات معلق به‌کار میرود. دستگاه تعیین نقطه اشتعال بسته نیک ابزار آزما مطابق روش‌های A و B استاندارد ASTM D93 و معادل‌های بین‌المللی آن یعنی ISO 2719، EN 22719، IP 34 و DIN 51758 ساخته شده است.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| گرمایش | هیتر برقی ۱۵۰۰ واتی با کنترل دستی |
| همزن | برقی، تا ۲۵۰ دور بر دقیقه |
| منبع اشتعال | گازی |
| خنک‌کننده | فن |
دستگاه نقطه اشتعال کاپ باز کلیولند (ASTM D92)
دستگاه کاپ بسته برای آزمون D92 مناسب نیست و D92 به دستگاهی با سیستم کاپ باز نیاز دارد. به همین دلیل نیک ابزار آزما دستگاه تعیین نقطه اشتعال با کاپ باز را هم به‌صورت جداگانه عرضه می‌کند. این دستگاه با هیتر برقی ۵۰۰ واتی با کنترل دستی و منبع اشتعال گازی، هم نقطه اشتعال و هم نقطه احتراق (Fire Point) را اندازه می‌گیرد.
دستگاه تست خوردگی نوار مسی روغن (ASTM D130)
این آزمون اثر خورندگی ترکیبات گوگردی موجود در روغن، از جمله برخی افزودنی‌های ضدسایش و EP، را روی قطعات مسی نشان می‌دهد و در روغن موتور، دنده و هیدرولیک کاربرد دارد. نتیجه این آزمون با مقایسه رنگ نوار مسی با مقیاس استاندارد ASTM (از رده 1a تا 4c) گزارش می‌شود.
تفاوت این آزمون با HTCBT/CBT در این است که آزمون نوار مسی، یک آزمون سریع و غربالگری روی یک فلز (مس) است، در حالی‌که HTCBT/CBT خوردگی چند فلز را در شرایط اکسیداسیون و عبور هوا شبیه‌سازی می‌کند و به شرایط واقعی موتور نزدیک‌تر است.
دستگاه تست خوردگی نوار مسی نیک ابزار آزما مطابق ASTM D130 و ASTM D4048 (برای گریس) طراحی شده است.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| گرمایش | برقی با کنترل PID، بلوک فلزی، از دمای محیط تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد |
| ظرفیت | چهار بمب تست خوردگی نوار مسی |
| تایمر | تا ۳ ساعت |
| توان و برق | ۷۵۰ وات، ۲۲۰ ولت |
- پولیش نوار مسی باید دقیقاً پیش از آزمون انجام شود و از تماس دست با نوار باید خودداری کرد، چون این مسئله از مهم‌ترین عوامل خطای این آزمون است.
- مقایسه رنگ باید زیر نور مناسب و توسط دو نفر انجام شود تا گزارش‌ها یکدست باشند.
حمام دانسیته و دستگاه کربن باقیمانده رامزبوتوم
حمام دانسیته (ASTM D1298)
چگالی و دانسیته نسبی (ASTM D1298 با هیدرومتر) برای کنترل کیفیت روغن پایه ورودی، تبدیل حجم به وزن در فرایند فروش و تشخیص سریع خطاهای احتمالی در بلندینگ کاربرد دارد. اگر آزمایشگاه شما به دانسیته‌سنج دیجیتال مجهز است، روش جایگزین رایج، استاندارد ASTM D4052 است.
حمام دانسیته فرآورده‌های نفتی نیک ابزار آزما مطابق ASTM D1298 طراحی شده است.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| محدوده دما | ۱۵ تا ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد، با کنترل PID و دقت ±۰٫۰۱ |
| مخزن | استیل، حدود ۱۱ لیتر، با شیر تخلیه |
| جایگاه نمونه | سه سوراخ برای لوله‌های آزمون ۵۰ در ۳۱۰ میلی‌متر |
| سنسور دما | Pt100 کلاس A |
دستگاه کربن باقیمانده رامزبوتوم (ASTM D524)
کربن باقیمانده رامزبوتوم (ASTM D524) بیشتر برای روغن پایه و فرآورده‌های بدون افزودنی مناسب است. طبق دامنه کاربرد استاندارد، افزودنی‌های خاکسترزا در روغن موتور فرموله‌شده می‌توانند عدد نهایی را بالاتر از واقع نشان دهند، پس تفسیر نتیجه این آزمون برای روغن نهایی باید با احتیاط انجام شود.
دستگاه کربن باقیمانده رامزبوتوم نیک ابزار آزما مطابق ASTM D524 ساخته شده است.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| گرمایش | هیتر با کنترل PID تا ۵۵۰ ± ۵ درجه سانتی‌گراد |
| کوره | بلوک چدنی با پنج چاهک |
| توان و برق | ۲۵۰۰ وات، ۲۲۰ ولت |
سایر تجهیزات ضروری آزمایشگاه روغن موتور
- اندازه‌گیری ویسکوزیته روغن با ویسکومتر کینماتیک و حمام ویسکوزیته در دمای ۴۰ و ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد (ASTM D445) به همراه محاسبه شاخص گرانروی (ASTM D2270): این پایه‌ای‌ترین آزمون روغن موتور محسوب می‌شود. برای انتخاب ویسکومتر، مقاله دستگاه‌های تست ویسکوزیته راهنمای خوبی است.
- ویسکوزیته دمای پایین: دستگاه CCS (ASTM D5293) و دستگاه MRV (ASTM D4684) برای تعیین گرید زمستانی W
- ویسکوزیته در دما و برش بالا (HTHS): طبق ASTM D4683 یا D5481
- دستگاه فراریت نوآک مطابق ASTM D5800
- تیتراتور برای عدد بازی کل یا TBN (ASTM D2896 یا D4739) و عدد اسیدی یا TAN (ASTM D664)
- کوره خاکستر سولفاته (ASTM D874) و دستگاه ICP برای آنالیز عناصر افزودنی و فلزات سایشی (ASTM D5185)
- دستگاه تست کف روغن برای سنجش تمایل روغن به کف‌کردن (ASTM D892؛ برای روغن موتور، آزمون کف در دمای بالا یعنی ASTM D6082 هم رایج است)
- دستگاه کارل فیشر برای اندازه گیری آب (ASTM D6304)
- دستگاه FTIR برای بررسی اکسیداسیون، نیتراسیون و دوده (که بیشتر در روغن کارکرده کاربرد دارد)، رنگ‌سنج (ASTM D1500) و شمارنده ذرات
- تجهیزات عمومی: ترازوی دقیق، آون، کوره، هود و ظروف شیشه‌ای
اگر پیش‌تر لیست آزمون‌های لازم برای محصول خود را مشخص کرده‌اید اما نمی‌دانید دقیقا کدام یک از این دستگاه‌ها را از کجا تهیه کنید، کارشناسان نیک ابزار آزما می‌توانند در این زمینه شما را راهنمایی کنند.
جدول مقایسه تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور
جدول زیر خلاصه‌ای از تمام تجهیزات، پارامتر اندازه‌گیری‌شده، استاندارد مرجع و اولویت خرید را نشان می‌دهد:
| دستگاه | پارامتر اندازه‌گیری‌شده | استاندارد ASTM | روغن نو یا کارکرده | اولویت خرید |
|---|---|---|---|---|
| تست خوردگی CBT/HTCBT | خوردگی فلزات غیرآهنی | D5968 / D6594 | نو (سطوح کیفی بالا) | برای سطح کیفی بالاتر |
| تست پایداری برشی (SSI) | افت ویسکوزیته روغن چندگرید | D6278 / D7109 | نو | برای سطح کیفی بالاتر |
| نقطه ریزش و ابری | دمای جریان‌پذیری روغن | D97 / D2500 | نو و کارکرده (نقطه ابری عمدتاً برای روغن پایه) | ضروری برای شروع |
| نقطه اشتعال باز کلیولند | نقطه اشتعال و نقطه احتراق | D92 | نو | ضروری برای شروع |
| نقطه اشتعال بسته پنسکی مارتنز | نقطه اشتعال، رقیق‌شدگی با سوخت | D93 | عمدتاً کارکرده | برای پایش روغن کارکرده یا در صورت الزام مشخصات |
| خوردگی نوار مسی | خورندگی ترکیبات گوگردی | D130 | نو | ضروری برای شروع |
| حمام دانسیته | چگالی، دانسیته نسبی | D1298 | نو | ضروری برای شروع |
| کربن باقیمانده رامزبوتوم | کربن باقیمانده | D524 | روغن پایه | برای سطح کیفی بالاتر |
| ویسکومتر کینماتیک و حمام ویسکوزیته | ویسکوزیته در ۴۰ و ۱۰۰ درجه | D445 / D2270 | نو و کارکرده | ضروری برای شروع |
| CCS | ویسکوزیته دمای پایین | D5293 | نو (گرید زمستانی) | برای سطح کیفی بالاتر |
| MRV | ویسکوزیته دمای پایین | D4684 | نو (گرید زمستانی) | برای سطح کیفی بالاتر |
| HTHS | ویسکوزیته دما و برش بالا | D4683 / D5481 | نو | برای سطح کیفی بالاتر |
| فراریت نوآک | فراریت روغن | D5800 | نو | برای سطح کیفی بالاتر |
| تیتراتور TAN/TBN | عدد اسیدی و بازی کل | D664 / D2896 / D4739 | نو و کارکرده | ضروری برای شروع |
| کوره خاکستر سولفاته | خاکستر سولفاته | D874 | نو | برای سطح کیفی بالاتر |
| ICP | عناصر افزودنی و فلزات سایشی | D5185 | نو و کارکرده | تحقیق و توسعه |
| دستگاه تست کف | تمایل به کف‌کردن | D892 / D6082 | نو | برای سطح کیفی بالاتر |
| کارل فیشر | آب | D6304 | نو و کارکرده | ضروری برای شروع |
| FTIR | اکسیداسیون، نیتراسیون، دوده | — | عمدتاً کارکرده | تحقیق و توسعه |
پیش از خرید هر کدام از این دستگاه‌ها، لیست آزمون‌های لازم برای محصول خود را با کارشناسان نیک ابزار آزما مرور کنید تا تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور را مرحله به مرحله و بدون خرید اضافه تهیه کنید. ما این دستگاه‌ها را طراحی و تولید می‌کنیم.
برای شروع آزمایشگاه روغن موتور چه تجهیزاتی کافی است؟
برای برنامه‌ریزی مرحله به مرحله می‌توانید مقاله راه‌اندازی آزمایشگاه کنترل کیفیت را مطالعه کنید. در ادامه سه حالت متداول را بررسی می‌کنیم:
| سناریو | تجهیزات پیشنهادی | توضیح |
|---|---|---|
| کارخانه بلندینگ کوچک روغن موتور بنزینی | ویسکومتر کینماتیک، حمام دانسیته، دستگاه نقطه ریزش، دستگاه نقطه اشتعال کاپ باز (D92) و دستگاه خوردگی نوار مسی | برای آزاد کردن بچ و دریافت نشان استاندارد، این مجموعه لازم است. آزمون‌های تخصصی‌تر مانند CCS و MRV یا آنالیز ICP را در ابتدا می‌توان به آزمایشگاه همکار سپرد و با رشد تولید به داخل آزمایشگاه منتقل کرد. |
| تولید روغن موتور دیزلی سنگین با سطح کیفی بالا | علاوه بر تجهیزات پایه: دستگاه تست خوردگی HTCBT/CBT و دستگاه تست پایداری برشی SSI | این آزمون‌ها به‌طور مستقیم بخشی از الزامات سطوح کیفی بالاتر API هستند. داشتن این دو دستگاه در آزمایشگاه، زمان توسعه فرمول را به‌طور قابل‌توجهی کوتاه می‌کند، زیرا دیگر لازم نیست برای هر تغییر کوچک در فرمولاسیون، منتظر نتیجه آزمایشگاه بیرونی بمانید. |
| آزمایشگاه همکار یا آزمایشگاه خدمات آزمون | پوشش کامل دامنه آزمون جهت اعتباردهی ISO/IEC 17025 | ظرفیت هم‌زمان دستگاه‌ها (مثلاً امکان اجرای ۱۲ تست هم‌زمان نقطه ریزش) و هزینه تمام‌شده هر آزمون هم باید در تصمیم‌گیری لحاظ شود. |
شماره استاندارد ملی اجباری روغن موتور را می‌توانید از سایت سازمان ملی استاندارد ایران (inso.gov.ir) استعلام کنید، چون این الزامات بسته به نوع و رده روغن متفاوت است.
راهنمای خرید تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور
در انتخاب بین دستگاه ساخت داخل و دستگاه وارداتی، باید منصفانه قضاوت کرد:
پیش از هر خرید، این سوالات را از فروشنده بپرسید:
| بخش | سوال هنگام خرید |
|---|---|
| استاندارد | دستگاه دقیقاً کدام روش و کدام ویرایش استاندارد را پوشش می‌دهد؟ |
| ظرفیت | چند نمونه هم‌زمان قابل آزمون است؟ با حجم بچ‌های روزانه ما می‌خواند؟ |
| کنترل دما | دقت و پایداری دما چقدر است و چگونه کالیبره می‌شود؟ |
| پشتیبانی | قطعات یدکی و مصرفی در داخل کشور موجود است؟ زمان پاسخ سرویس چقدر است؟ |
| آموزش و نصب | نصب، راه‌اندازی و آموزش اپراتور شامل قیمت می‌شود؟ |
| مدارک | گواهی کالیبراسیون و مدارک لازم برای ممیزی 17025 تحویل داده می‌شود؟ |
نیک ابزار آزما به‌عنوان شرکتی دانش‌بنیان، تجهیزات خود را در داخل کشور طراحی و تولید می‌کند. تجربه ما در تجهیز آزمایشگاه‌های صنعت نفت و روانکار به ما کمک کرده تا بدانیم دقیقا چه دستگاهی در عمل برای یک آزمایشگاه کاربردی است. خدمات نصب، آموزش اپراتور و تأمین قطعات یدکی در داخل کشور هم بخش جدایی‌ناپذیر همین تجربه است.
جمع‌بندی
انتخاب تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور باید بر اساس هدف واقعی آزمایشگاه شما انجام شود. یک کارخانه کوچک بلندینگ، نیازهای متفاوتی نسبت به یک واحد تحقیق و توسعه روغن دیزلی سنگین یا یک آزمایشگاه همکار استاندارد دارد. نیک ابزار آزما به‌عنوان شرکتی دانش‌بنیان، بخشی از این دستگاه‌ها از جمله تست خوردگی CBT/HTCBT، پایداری برشی، نقطه ریزش و نقطه اشتعال را در داخل کشور طراحی و تولید می‌کند و تجربه تجهیز آزمایشگاه‌های صنعت نفت و روانکار را هم در کارنامه دارد. برای دیدن مشخصات کامل دستگاه تست خوردگی روغن موتور دیزلی یا دریافت مشاوره برای راه‌اندازی مرحله به مرحله آزمایشگاه کنترل کیفیت خود، همین امروز با کارشناسان نیک ابزار آزما تماس بگیرید.
برای انتخاب دستگاه‌ها و راه‌اندازی آزمایشگاه کنترل کیفیت روغن موتور، کارشناسان ما در کنار شما هستند.
سوالات متداول
حداقل تجهیزات آزمایشگاه روغن موتور برای یک کارخانه کوچک چیست؟
برای شروع، معمولا ویسکومتر کینماتیک، حمام دانسیته، دستگاه نقطه ریزش، دستگاه نقطه اشتعال کاپ باز و دستگاه خوردگی نوار مسی کافی است. آزمون‌های تخصصی‌تر مثل CCS و MRV یا آنالیز ICP را می‌توان در مراحل اولیه به آزمایشگاه همکار سپرد.
تفاوت آزمون CBT و HTCBT چیست؟
هر دو آزمون، خوردگی فلزات غیرآهنی روغن دیزلی را می‌سنجند. تفاوت اصلی در دمای اجرا است: CBT (ASTM D5968) در دمای ۱۲۱ درجه و HTCBT (ASTM D6594) در دمای ۱۳۵ درجه سانتی‌گراد انجام می‌شود که شرایط سخت‌تری را شبیه‌سازی می‌کند.
برای روغن موتور، نقطه اشتعال باز اندازه‌گیری می‌شود یا بسته؟
در مشخصات روغن موتور نو، معمولاً نقطه اشتعال با روش کاپ باز کلیولند (ASTM D92) گزارش می‌شود. روش کاپ بسته پنسکی مارتنز (ASTM D93) بیشتر برای روغن کارکرده و تشخیص رقیق‌شدن روغن با سوخت کاربرد دارد.
آیا تست پایداری برشی برای روغن تک‌گرید هم لازم است؟
معمولا خیر. پایداری برشی مخصوص روغن‌های چندگرید (مانند 10W-40) است که حاوی پلیمر بهبوددهنده شاخص گرانروی هستند. روغن‌های تک‌گرید معمولا این پلیمر را ندارند، پس این آزمون برای آن‌ها کاربرد چندانی ندارد.
دستگاه ساخت داخل برای آزمایشگاه همکار استاندارد قابل قبول است؟
بله، به‌شرطی که دستگاه گواهی کالیبراسیون قابل ردیابی داشته باشد و روش آزمون آن دقیقا مطابق استاندارد مرجع باشد. معیار پذیرش، منشأ ساخت دستگاه نیست، بلکه انطباق فنی و مستندات آن است.
دیدگاهتان را بنویسید